Πόσες φορές έχουμε ακούσει από έναν προπονητή να πει σε έναν νεαρό καλαθοσφαιριστή «σκέψου πιο γρήγορα» ή «πάρε καλύτερη απόφαση»;
** Το παρόν άρθρο είναι εμπνευσμένο από ανάρτηση του 500 basketball drills from A to Z
Η πιο συνηθισμένη εξήγηση είναι πως ο νεαρός παίκτης μας «δεν διαβάζει το παιχνίδι», ότι του λείπει το μπασκετικό ένστικτο ή το μπασκετικό IQ. Όμως, πολύ συχνά, το πραγματικό πρόβλημα δεν βρίσκεται στη λήψη αποφάσεων. Βρίσκεται ένα βήμα πιο πριν: στην αντίληψη. Η απόφαση είναι αυτή που πρέπει να πετυχαίνεται. Για να αποφασίσεις σωστά, πρέπει πρώτα να έχεις δει σωστά και – κυρίως – έγκαιρα.
Η καθημερινότητα των παιδιών και των εφήβων πριν από την προπόνηση έχει πλέον ένα σταθερό μοτίβο. Πολλά παιδιά περνούν 30 έως 60 λεπτά (καμιά φορά και περισσότερο) κοιτάζοντας έναν κόσμο έξι ιντσών (κινητά τηλέφωνα). Μάτια χαμηλά, στενή εστίαση, συνεχής εναλλαγή εικόνων και μια μόνιμη ροή μικρών «ανταμοιβών» που κρατά την προσοχή κλειδωμένη σε ένα και μόνο ερέθισμα. Αυτό, στην ουσία, είναι μια μορφή εξάσκησης της προσοχής, αλλά προς τη λάθος κατεύθυνση: μηδενικό σκανάρισμα χώρου, περιορισμένη περιφερειακή επίγνωση και συνήθεια στην «όραση τούνελ».
Και μετά ξεκινά η προπόνηση και οι προπονητές ζητούν από τον ίδιο παίκτη να «διαβάσει» τη βοήθεια στην άμυνα, να εντοπίσει τη γωνία της αδύνατης πλευράς, να αναγνωρίσει ένα backdoor κόψιμο, να επεξεργαστεί ταυτόχρονα τις κινήσεις εννέα διαφορετικών παικτών που κινούνται στον χώρο, συμπαίκτες και αντιπάλους. Δηλαδή ζητάμε ευρεία επίγνωση και γρήγορη επεξεργασία πολλών ερεθισμάτων από έναν εγκέφαλο που πριν λίγα λεπτά είχε «ρυθμιστεί» στη μονή εστίαση.
Με λίγα λόγια, αν ένας παίκτης δεν τα καταφέρνει τα παραπάνω, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν ξέρει τι πρέπει να κάνει. Απλά δεν το βλέπει εγκαίρως. Το κινητό τηλέφωνο εκπαιδεύει τον χρήστη σε εστίαση ενός ερεθίσματος. Το μπάσκετ απαιτεί αντίληψη πολλών ερεθισμάτων ταυτόχρονα. Γι’ αυτό και η ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων δεν είναι μόνο θέμα σκέψης ή τακτικής κατανόησης, αλλά θέμα οπτικών συνηθειών. Τι έχουν μάθει τα μάτια να ψάχνουν, πόσο συχνά «σκανάρουν» τον χώρο, πόσο συχνά «σηκώνεται» το κεφάλι, πότε γίνεται το πρώτο διάβασμα της φάσης.
Οι σπουδαίοι παίκτες δεν αντιδρούν απλώς πιο γρήγορα. Βλέπουν νωρίτερα. Και το να βλέπεις νωρίτερα δεν είναι μαγεία. Είναι δεξιότητα που καλλιεργείται. Ως προπονητές δουλεύουμε με συνέπεια στο footwork, στο σουτ, στη φυσική κατάσταση, στην τεχνική. Όμως σπάνια προπονούμε με την ίδια συνέπεια το ίδιο το «κοίταγμα», το σκανάρισμα, την κίνηση του κεφαλιού και την επίγνωση χωρίς την μπάλα.
Κι όμως, αυτά είναι η βάση πάνω στην οποία πατάει η τακτική. Αν ο παίκτης δεν έχει μάθει να παρατηρεί, η καλύτερη οδηγία και το πιο σωστό σύστημα θα έρχονται πάντα μισό δευτερόλεπτο πιο αργά, όχι επειδή δεν καταλαβαίνει, αλλά επειδή δεν προλαβαίνει να δει. Ίσως, λοιπόν, πριν διδάξουμε περισσότερη τακτική, να χρειάζεται να διδάξουμε στους παίκτες πώς να μπαίνουν νοητικά στο γήπεδο. Όχι μόνο πώς να ζεσταίνουν το σώμα τους, αλλά πώς να «ανοίγουν» την προσοχή τους.
Κάποιες φορές, το καλύτερο ζέσταμα είναι κάτι απλό: να βάλουν το κινητό στην άκρη δέκα λεπτά πριν την προπόνηση. Δέκα λεπτά χωρίς μονό ερέθισμα, ώστε το μυαλό να αλλάξει ρυθμό και να περάσει από τον κόσμο της οθόνης στον κόσμο του γηπέδου. Γιατί στο τέλος της ημέρας, δεν ξεκινάς απλώς μια προπόνηση. Βοηθάς έναν νεαρό αθλητή να διευρύνει τον τρόπο με τον οποίο βλέπει το παιχνίδι και μαζί του, να διευρύνει τον κόσμο του.
Αντώνης Κατσαρός
