Είτε παρακολουθεί κανείς NBA ή ένα παιχνίδι της EuroLeague, μπορείς να δεις ότι υπάρχουν πολλοί και διαφορετικοί κανονισμοί. Όμως, υπάρχει κάτι που παραμένει ακριβώς ίδιο και απαράλλαχτο, αυτό είναι το ύψος της μπασκέτας. Το στεφάνι βρίσκεται στα 3,05 μέτρα από το έδαφος, μια απόσταση που έχει καθιερωθεί εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. Γιατί όμως επιλέχθηκε αυτό το συγκεκριμένο ύψος; Έχει αναρωτηθεί κανείς. Πρόκειται για το αποτέλεσμα κάποιων επιστημονικών υπολογισμών ή για μια απόφαση που πάρθηκε περίπου… τυχαία; Το έχετε διαβάσει σε κάποιο άρθρο σχετικό με το στοιχημα μπάσκετ μήπως; (ΚΛΙΚ ΕΔΩ)
Την απάντηση θα την αναζητήσουμε στις ρίζες του μπάσκετ και σε μια ιστορία που ξεκινά το 1891, σε ένα γυμναστήριο της Μασαχουσέτης.
Όλα ξεκίνησαν με δύο καλάθια για ροδάκινα
Οι περισσότεροι σίγουρα θα γνωρίζουν την παρακάτω ιστορία. Τον Δεκέμβριο του 1891, ο Τζέιμς Νέισμιθ, ένας Καναδός καθηγητής φυσικής αγωγής που εργαζόταν στο Σπρίνγκφιλντ των Ηνωμένων Πολιτειών, αναζητούσε ένα νέο παιχνίδι για τους μαθητές του.
Ο χειμώνας ήταν πολύ κρύος και οι outdoor αθλητικές δραστηριότητες ήταν ολίγον περιορισμένες. Χρειαζόταν, λοιπόν, ένα άθλημα που θα μπορούσε να παιχτεί σε κλειστό χώρο, θα διατηρούσε τους μαθητές δραστήριους και θα περιόριζε τις έντονες σωματικές συγκρούσεις.
Ο Νέισμιθ σκέφτηκε ένα παιχνίδι στο οποίο οι παίκτες θα προσπαθούσαν να στείλουν μια μπάλα μέσα σε έναν υπερυψωμένο στόχο.
Ζήτησε δύο κουτιά, αλλά τελικά βρέθηκαν δύο ξύλινα καλάθια που χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά ροδάκινων. Αυτά τοποθετήθηκαν στα κάγκελα του εξώστη, στις δύο πλευρές του γυμναστηρίου.
Το ύψος των κάγκελων ήταν 10 πόδια, δηλαδή περίπου 3,05 μέτρα.
Χωρίς να το γνωρίζει, ο Νέισμιθ είχε μόλις καθιερώσει μία από τις πιο χαρακτηριστικές διαστάσεις στην ιστορία του αθλητισμού.
Γιατί όμως 3,05 μέτρα;
Το εντυπωσιακό είναι ότι το συγκεκριμένο ύψος δεν προέκυψε από κάποια επιστημονική μελέτη.
Ο Νέισμιθ δεν υπολόγισε το μέσο ύψος των αθλητών, την ιδανική τροχιά της μπάλας ή τη δυσκολία που θα έπρεπε να έχει ένα σουτ. Απλώς αξιοποίησε τα διαθέσιμα σημεία στήριξης του γυμναστηρίου. Αυτό.
Υπήρχε όμως μια συγκεκριμένη λογική πίσω από την επιλογή του.
Το καλάθι θα έπρεπε να βρίσκεται αρκετά ψηλά ώστε οι παίκτες να μην μπορούν να σκοράρουν απλώς αφήνοντας την μπάλα. Έπρεπε να βρουν μια τεχνική, να συνεργαστούν και να χρησιμοποιήσουν πάσες και σουτ.
Έτσι, μια πρακτική λύση μετατράπηκε σταδιακά σε βασικό κανονισμό του αθλήματος.
Οι πρώτες μπασκέτες δεν είχαν καμία σχέση με τις σημερινές
Στα πρώτα χρόνια του μπάσκετ, οι συνθήκες ήταν φουλ διαφορετικές.
Οι παίκτες χρησιμοποιούσαν αρχικά μια μπάλα ποδοσφαίρου, ενώ τα ξύλινα καλάθια είχαν κλειστό πάτο. Αυτό σήμαινε ότι κάθε φορά που έμπαινε καλάθι, η μπάλα παρέμενε μέσα στο καλάθι και κάποιος έπρεπε να τη βγάλει, για να συνεχιστεί το παιχνίδι.
Στην πορεία, τα καλάθια απέκτησαν ανοιχτό πάτο, αντικαταστάθηκαν από μεταλλικά στεφάνια, ήρθαν τα διχτάκια και προστέθηκαν και τα ταμπλό.
Οι κανονισμοί άλλαξαν, η ντρίμπλα εξελίχθηκε και το παιχνίδι έγινε πολύ πιο γρήγορο και φυσικά πιο θεαματικό.
Παρά τις τεράστιες αλλαγές σε όλα τα επίπεδα, το ύψος της μπασκέτας παρέμεινε ίδιο.
Γιατί δεν ανεβαίνει η μπασκέτα αφού οι παίκτες είναι πλέον ψηλότεροι;
Ένα εύλογο ερώτημα είναι γιατί το ύψος της μπασκέτας δεν έχει πάει πιο πάνω, ιδιαίτερα από τη στιγμή που οι σύγχρονοι αθλητές διαθέτουν εντυπωσιακά φυσικά προσόντα.
Στο NBA, παίκτες που ξεπερνούν τα δύο μέτρα μπορούν να καρφώσουν με χαρακτηριστική ευκολία, ενώ ακόμη και κοντύτεροι αθλητές έχουν εντυπωσιακά άλματα.
Θα μπορούσε, λοιπόν, μια ψηλότερη μπασκέτα να κάνει το παιχνίδι πιο ανταγωνιστικό;
Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή.
Μια αύξηση του ύψους θα άλλαζε σημαντικά τη φύση του αθλήματος. Τα σουτ από μακρινή απόσταση θα γίνονταν δυσκολότερα, οι βολές θα απαιτούσαν άλλη τεχνική και οι παίκτες θα έπρεπε να προσαρμόσουν τον τρόπο με τον οποίο παίζουν τις επιθέσεις τους.
Επίσης, το σημερινό ύψος επιτρέπει στο μπάσκετ να συνδυάζει διαφορετικά χαρακτηριστικά, όπως ταχύτητα, δύναμη, ακρίβεια, άλματα και τεχνική.
Η αλλαγή του δεν θα εγγυόταν απαραίτητα καλύτερο θέαμα. Οπότε μένουμε σε αυτά που ξέρουμε.
Ίδιο ύψος σε NBA, EuroLeague και άλλες διοργανώσεις
Παρότι υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στους κανονισμούς του NBA και της FIBA, το ύψος της μπασκέτας αποτελεί κοινό σημείο αναφοράς.
Στο NBA, στην EuroLeague, στους Ολυμπιακούς Αγώνες και στις περισσότερες επίσημες διοργανώσεις ενηλίκων, το στεφάνι βρίσκεται στα 3,05 μέτρα από το παρκέ.
Η μέτρηση γίνεται μέχρι το επάνω μέρος του μεταλλικού στεφανιού.
Σε μικρότερες ηλικιακές κατηγορίες, πάντως, μπορούν να χρησιμοποιούνται χαμηλότερες μπασκέτες. Σκοπός είναι τα παιδιά να μαθαίνουν σωστά την τεχνική του σουτ, χωρίς να χρειάζεται να καταβάλλουν τεράστια δύναμη.
Μια τυχαία επιλογή που άντεξε στον χρόνο
Από το 1891 μέχρι σήμερα, το μπάσκετ έχει αλλάξει σχεδόν ολοκληρωτικά. Οι μπάλες, τα γήπεδα, ο εξοπλισμός και οι κανονισμοί εξελίχθηκαν, ενώ οι αθλητές έφτασαν σε επίπεδα απόδοσης που οι πρώτοι παίκτες δύσκολα θα μπορούσαν να φανταστούν.
Ωστόσο, μια λεπτομέρεια παραμένει αναλλοίωτη.
Τα 3,05 μέτρα δεν ήταν προϊόν μιας σύνθετης μαθηματικής εξίσωσης, αλλά το αποτέλεσμα μιας απλής πρακτικής επιλογής.
Και αυτή ακριβώς είναι η γοητεία της ιστορίας: δύο καλάθια για ροδάκινα, τοποθετημένα σε έναν εξώστη πριν από περισσότερα από 130 χρόνια, καθόρισαν το ύψος της μπασκέτας που χρησιμοποιούν σήμερα εκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο.






